Blurting Tekniği Nedir? Can mı, Zeynep mi?
Blurting tekniği nedir, YKS çalışmasında nasıl yapılır? Kaynağı kapat, hatırladığını yaz, kırmızıyla kontrol et: 3 araştırma, adım adım plan ve ders ders örnek.
Videodaki soru basitti: aynı konu anlatımını izleyen Can ile Zeynep'ten hangisi daha çok öğrenir? Cevap Zeynep. Ama Zeynep daha çok çalıştığı için değil, çalışırken bilgiyi sürekli kafasından geri çektiği için kazanıyor. Bu yazıda o alışkanlığın adını, arkasındaki araştırmaları ve YKS'ye nasıl uyarlayacağını anlatıyorum.
Konu anlatımını 1,5 hızda açıyor ve ekranda gördüğü her şeyi dört renk kalemle deftere geçiriyor. Defteri tablo gibi.
Aynı videoyu normal hızda izliyor. Hoca örneğe geçmeden durdurup önce kendisi deniyor. Bölüm bitince 3 cümlelik özet yazıp 5 soru çözüyor.
📕 Konuyu çalış, sonra kaynağı kapat.
📝 Hatırladığın her şeyi boş bir kağıda dök.
🔴 Kaynağı aç, eksikleri kırmızı kalemle ekle; yalnız kırmızıları tekrar çalış.
🔁 Aynı konuyu günler sonra yeniden boşalt. Kırmızılar azaldıkça öğreniyorsun.
Koçluk öğrencilerimizin haftalık programına konu anlatımı, boşaltma turu ve soru çözümünü birlikte yerleştiriyoruz; hangi konuyu ne zaman yeniden boşaltacağın programında hazır oluyor. Her hafta koçunla neyin oturduğuna, neyin kırmızı kaldığına bakıyorsunuz.
YKS KOÇLUKDerece öğrencilerinden haftalık takip + kişiye özel program→ Ücretsiz ön görüşmeSeni arayalım, hedefini birlikte konuşalım→📌 Bir not: Can ile Zeynep'i birebir karşılaştıran tek bir deney yok. Ama ikisinin yaptığı her hareket ayrı ayrı test edilmiş. Aşağıda o araştırmaları tek tek açıyorum.
Blurting Nedir?
Blurting, bir konuyu çalıştıktan sonra kaynağı kapatıp hatırladığın her şeyi boş bir kağıda dökmek, sonra kaynağı açıp eksiklerini kontrol etmektir. Döngü beş adım: çalış, kapat, boşalt, kontrol et, eksikleri kapat.
İsim yeni, fikir eski. "Blurting" adıyla 2021 civarında İngiltere'de GCSE ve A-Level'a hazırlanan öğrenciler arasında TikTok'ta yayıldı (kaynak). Psikolojideki adı geri getirme pratiği (retrieval practice); dayandığı etkiye test etkisi (testing effect) deniyor.
Kafandaki dağınıklığı kağıda aktarır. Amaç rahatlamak.
Kafandakini sınar. Amaç neyi bilmediğini bulmak.
Ayrım: Fabric
Neden İşe Yarıyor? Üç Araştırma
Okumak bilgiyi kafana koyar; sınav ise onu kafandan çıkarmanı ister. Blurting tam olarak bu ikinci işi çalıştırır.
1. Tekrar okumak mı, kendini test etmek mi? (Roediger ve Karpicke, 2006)
Öğrenciler bilimsel metinler çalıştı. Bir grup metni tekrar tekrar okudu, diğer grup hatırladığını kağıda yazdı.
- 5 dakika sonraki testte tekrar okuyanlar daha iyiydi. 2 gün ve 1 hafta sonra tablo tersine döndü (makale).
- İkinci deneyde, bir hafta sonra tekrar tekrar test olan grup metnin %61'ini, sadece okuyan grup %40'ını hatırladı. Test grubu metni ortalama 3,4 kez, okuyan grup 14,2 kez okumuştu (özet).
- Tekrar okumak öğrencilerin kendine güvenini artırdı, kalıcılığı artırmadı.
Kendini test eden grup, 1 hafta sonra. Metni yalnızca 3,4 kez okumuştu.
Sadece okuyan grup, 1 hafta sonra. Metni 14,2 kez okumuştu.
2. Kavram haritası mı, geri getirme mi? (Karpicke ve Blunt, 2011)
Science dergisinde yayımlanan çalışmada 200 öğrenci fen metinleri çalıştı. Hatırladığını kağıda yazan grup, kavram haritası çizen gruptan daha fazla öğrendi (Purdue).
- Fark yalnız ezber sorularında değil, çıkarım gerektiren sorularda da görüldü. Final testi kavram haritası çizmek olduğunda bile geri getirme grubu öndeydi (özet).
- Bir hafta sonraki testte geri getirme grubu kavram haritası grubundan yaklaşık %50 daha iyi sonuç aldı (kaynak).
- Öğrencilerin çoğu kavram haritasının daha iyi işleyeceğini tahmin etmişti.
3. On tekniğin karnesi (Dunlosky ve ark., 2013)
Beş araştırmacı, öğrencilerin en sık kullandığı on tekniğin kanıtlarını inceleyip her birine bir fayda notu verdi (özet):
- Yüksek fayda: kendini test etme, aralıklı tekrar
- Orta fayda: "Neden?" diye sorgulama, kendine açıklama, karışık konulu soru çözme
- Düşük fayda: özetleme, fosforlu kalem / altını çizme, tekrar okuma, anahtar kelime yöntemi, metni zihinde canlandırma
Blurting listenin tepesindeki iki tekniği birleştirir: kendini test edersin ve aynı konuya günler sonra yeniden dönersin.
🔁 Kendini test etmenin en kısa yolu soru çözmek. Takıldığın sorunun fotoğrafını Lidera'ya at, çözümü adım adım gör; sonra "Benzer bir örnek çöz" ile aynı tipi kendin dene. Ücretsiz indir →
Can Neden Kaybetti?
Can tembel değil; aksine çok emek veriyor. Sorun, emeğinin neredeyse tamamını bilgiyi ekrandan deftere taşımaya harcaması. Kafasından geri çekmeye hiç vakit kalmıyor.
- Kopyalamak öğrenmek değil. Ekrandaki her şeyi deftere geçirmek bilgiyi bir yerden başka bir yere taşımaktır. Dunlosky'nin listesinde altını çizme ve tekrar okuma düşük faydalı çıkmıştı. Dört renkli defter de büyük ölçüde aynı işi yapar: bilgiyi işaretler ama geri çağırmaz.
- Akıcılık yanılsaması. Güzel bir defter "ben bunu biliyorum" hissi verir. Roediger ve Karpicke'nin deneyinde de tekrar okuyanlar kendine daha çok güveniyordu ama daha az hatırladılar. Tanıdık gelmek ile hatırlayabilmek aynı şey değil.
Peki 1,5 hız?
Burada dürüst olayım: videoda hızı Can'ın hanesine yazdım ama araştırma o kadar net değil. UCLA'daki bir çalışmada 1,5 ve 2 hızda izleyenlerin anlama puanı normal hızdakilere çok yakın çıktı; düşüş ancak 2,5 hızda belirginleşti (makale). İki şart var:
- Deneydeki konular Roma tarihi ve gayrimenkul değerlemesiydi. Araştırmacılar karmaşık ve teknik konularda sonucun farklı olabileceğini söylüyor (kaynak). Matematik ve fizik gibi adım adım ilerleyen konularda yavaşlamak ve durdurmak hâlâ daha mantıklı.
- Araştırmacılar hızlandırmayı sadece zaman kazanmak için önermiyor; kazanılan zamanı test çözmeye harcamayı öneriyor (kaynak).
Can'ın sorunu emek değil, plansızlık: her gün hangi konuyu izleyip kaç soru çözeceğini bilmeden deftere yazıyor. 48 günlük TYT kampımızda her günün konusu, soru sayısı ve tekrar günü baştan belli; sen sadece Zeynep'in döngüsünü çalıştırırsın. Okula gidiyorsan 90 günlük okullu sürüm de pakette.
48 GÜNDE TYT BİTİRME KAMPITüm TYT konuları baştan sona, 90+ net hedefli gün gün program→ 85 GÜNDE AYT BİTİRME KAMPISayısal ve EA için AYT'yi gün gün programla bitir→Zeynep'in Üç Hamlesi
1. Hoca çözmeden önce dene
Zeynep'in en güçlü hamlesi bu. Araştırmacılar buna ön test etkisi (pretesting effect) diyor: bir konuyu öğrenmeden önce cevabı bulmaya çalışmak, yanlış bulsan bile sonraki öğrenmeyi artırıyor.
- Bir deneyde öğrenciler bir metni okumadan önce içindeki kavramlarla ilgili sorulara cevap vermeye çalıştı. Doğru cevaplayamadıkları sorularda bile sonradan daha iyi öğrendiler (makale).
- Etki soruları önceden görmekten değil, cevaplamaya çalışmaktan geliyor (Scientific American).
- Kelime çiftleriyle yapılan başka bir deneyde 8 saniye tahmin edip 5 saniye çalışmak, 13 saniye düz çalışmaktan daha iyi sonuç verdi; hatırlama yaklaşık %10 arttı (aynı kaynak).
▶️ Uygulaması: hoca "şimdi bir örnek yapalım" dediği an videoyu durdur ve 2–3 dakika kendin dene. Çözemesen de olur. Çözümü izlerken beynin artık neyi aradığını biliyor.
2. Üç cümlelik özet, ama kaynak kapalıyken
Dunlosky'nin listesinde özetleme düşük faydalı çıkmıştı. Peki Zeynep neden özet yazıyor? Fark şu: videoya bakarak yazılan özet kopyalamadır, video kapalıyken yazılan özet blurting'dir.
Üç cümle sınırı da seni neyin önemli olduğuna karar vermeye zorlar.
3. Hemen beş soru
Bilgiyi hatırlamak bir şey, soruda kullanmak başka bir şey. Hemen ardından çözülen sorular hem ikinci bir geri getirme turu hem de "biliyorum sanıyordum" anlarını erkenden yakalamanın yolu.
Yan yana: Can ve Zeynep
✅ Zeynep: normal hız, durdurarak
✅ Zeynep: önce kendisi deniyor
✅ Zeynep: kaynak kapalı, 3 cümle
✅ Zeynep: 5 soru çözüyor
LideraÜCRETSİZ İNDİRZeynep'in 5 sorusunda takıldığını Lidera'ya sor
Bölüm sonunda çözdüğün 5 sorudan biri açılmadıysa, ertesi güne bırakma. Fotoğrafını çek; Lidera çözümü adım adım göstersin, anlamadığın adımı aynı ekrandan tekrar sor. Takıldığın adım, boşaltma kağıdındaki bir sonraki kırmızın olsun.
Adım Adım Blurting: YKS Versiyonu
Bir tur genelde 10–15 dakika sürer (kaynak). İhtiyacın olan tek şey boş bir kağıt ve kırmızı bir kalem.
8 adımda bir tur
- Küçük parça seç. Bir alt başlık ya da tek bir konu anlatım videosu yeter. Bütün üniteyi tek seferde boşaltmaya çalışırsan sığ bir liste çıkar.
- Çalışırken dur ve dene. Hoca örneğe geçmeden durdur, önce sen çöz.
- Kapat. Video, kitap, defter kapalı. Telefon başka odada.
- Boşalt (5–8 dakika). Hatırladığın her şeyi boş kağıda yaz: tanımlar, formüller, şemalar, gördüğün soru tipleri. Düzen önemli değil. Takıldığında bir dakika daha zorla, sonra bırak.
- Kontrol et. Kaynağı aç. Eksikleri ve yanlışları kırmızı kalemle ekle. Tek renk yeter: kırmızı "bilmediğim yer" demek.
- Kırmızıları çalış. Konunun tamamını değil, sadece kırmızıyla yazdıklarını tekrar çalış.
- Soru çöz. Aynı gün o konudan 5–10 soru.
- Tekrar boşalt. Sadece başlığa bakarak ertesi gün, birkaç gün sonra ve bir hafta sonra yeniden boşalt. Her turda kırmızılar azalmalı.
- 📅 Ertesi gün
- 📅 Birkaç gün sonra
- 📅 1 hafta sonra
📌 Son adımdaki aralıklar bir örnek; önemli olan aynı konuya günler sonra yeniden dönmek. Dunlosky'nin listesinde aralıklı tekrar, kendini test etmeyle birlikte en yüksek notu alan teknikti.
Aralıklı tekrarın en zor kısmı takvim: onlarca konu, her birinin ertesi gün, birkaç gün sonra ve bir hafta sonra dönüşü. Koçlarımız bu tekrar günlerini haftalık programına yerleştiriyor, deneme sonuçlarına göre hangi konuların kırmızı kaldığını birlikte takip ediyorsunuz.
YKS KOÇLUKDerece öğrencilerinden haftalık takip + kişiye özel program→ Ücretsiz ön görüşmeSeni arayalım, hedefini birlikte konuşalım→Ders Ders Blurting
Blurting hatırlanması gereken her konuda işe yarar, ama her derste kağıda dökeceğin şey farklı.
Sıralı konular (biyolojideki süreçler, tarihteki olay zincirleri) blurting'e özellikle uygun (kaynak). Matematik ve fizikte formülü ezberden yaz, sonra nereden geldiğini adım adım türet (kaynak).
🧮 Matematik ve fizikte formülü yazdın ama soruda kullanamadın mı? Sorunun fotoğrafını Lidera'ya at, formülün hangi adımda devreye girdiğini adım adım gör. Ücretsiz indir →
Blurting öğrendiğini kalıcı yapar; konu eksiğini kapatmaz. TYT konularını 48 günde, AYT konularını 85 günde gün gün programla bitir; her günün sonunda o günün konusunu boşalt, kırmızılarını ertesi güne taşı.
48 GÜNDE TYT BİTİRME KAMPITüm TYT konuları baştan sona, 90+ net hedefli gün gün program→ 85 GÜNDE AYT BİTİRME KAMPISayısal ve EA için AYT'yi gün gün programla bitir→Sık Yapılan Hatalar
- Kontrol etmeden bırakmak. En yaygın hata bu (kaynak). Kontrol etmezsen yanlış hatırladığın şeyi pekiştirirsin.
- Çok büyük parça. "Bütün hücre ünitesi" değil, "hücre zarından madde geçişi".
- Kağıdı güzel yazmaya çalışmak. Boşaltma kağıdı dağınık olur. Temize çekmeye başladığın an Can'ın defterine geri dönmüşsün demektir.
- Kötü hissetmekten kaçmak. Blurting tekrar okumaktan daha zor gelir; az hatırladığını görmek moral bozar. Bu zorluk işin kendisi. Tekrar okuyanların kendine daha çok güvendiğini ama daha az hatırladığını unutma.
- Sadece blurting yapmak. Hatırlamak sınavın yarısı. Diğer yarısı soru çözmek.
Sık Sorulan Sorular
Blurting tekniği nedir?
Blurting, bir konuyu çalıştıktan sonra kaynağı kapatıp hatırladığın her şeyi boş bir kağıda yazmak, sonra kaynağı açıp eksikleri kırmızı kalemle kontrol etmektir. Psikolojideki adı geri getirme pratiğidir.
Yazmak yerine sesli anlatabilir miyim?
Evet. Kaynağı kapatıp konuyu boş bir sınıfa ders anlatır gibi sesli anlatmak da aynı işi görür.
Zaman kaybı değil mi?
Roediger ve Karpicke'nin deneyinde test olan grup metni dörtte bir kadar okudu ama bir hafta sonra daha fazlasını hatırladı.
İlk kez gördüğüm konuda da yapabilir miyim?
Yapabilirsin ama çok az şey hatırlarsın ve bu moral bozabilir. Konuyu bir kez çalış, sonra boşalt. İlk çalışma sırasında yapabileceğin en iyi şey Zeynep'in hamlesi: örnek soruyu önce sen dene.
Bu akşam nereden başlamalıyım?
Bugün çalıştığın tek bir konuyu seç, kitabı kapat ve 5 dakika boyunca hatırladığın her şeyi yaz. Kırmızılar yarının çalışma listen.
Sonuç
Can'ın defteri güzel, Zeynep'in kağıdı dağınık. Ama sınavda kağıt yanında olmayacak; yalnızca kafandan geri çekebildiklerin olacak. Zeynep'in yaptığı tek şey bunu sınavdan önce, her gün, küçük parçalarla çalıştırmak.
- 🙈 Kaynağı kapat
- 📝 Boşalt
- 🔴 Kırmızıyla kontrol et
- ✏️ Soru çöz
- 🔁 Günler sonra tekrar
Tekniği öğrendin; şimdi konuları bitirip her gün doğru döngüyü çalıştırma zamanı.
YKS KOÇLUKDerece öğrencilerinden haftalık takip + kişiye özel program→ 48 GÜNDE TYT BİTİRME KAMPITüm TYT konuları baştan sona, 90+ net hedefli gün gün program→ 85 GÜNDE AYT BİTİRME KAMPISayısal ve EA için AYT'yi gün gün programla bitir→LideraÜCRETSİZ İNDİRÇalışırken takıldığın her soruyu sor, Lidera çözsün
Matematik, fizik, kimya, biyoloji; TYT de AYT de. Fotoğrafını çek, çözüm adım adım gelsin; anlamadığın adımı tekrar sor, "Farklı yoldan anlat" de.
Çalışma tekniklerini, hatırlatmaları ve özel PDF'leri WhatsApp kanalımızda paylaşıyorum ⬇️
YKS 2027 🔥 – HEDEF DERECE!whatsapp.com kanalına katıl→Kaynaklar
- Roediger, H. L. ve Karpicke, J. D. (2006). Test-Enhanced Learning: Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention. Psychological Science, 17(3). Özetler: APS Observer, Encyclopedia
- Karpicke, J. D. ve Blunt, J. R. (2011). Retrieval Practice Produces More Learning than Elaborative Studying with Concept Mapping. Science, 331(6018). Özetler: Purdue, Memory-Key
- Dunlosky, J. ve ark. (2013). Improving Students' Learning With Effective Learning Techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1). Özet: ScienceDaily
- Murphy, D. H. ve ark. (2022). Learning in Double Time: The Effect of Lecture Video Speed on Immediate and Delayed Comprehension. Applied Cognitive Psychology, 36(1). Özetler: Refractor, Daily Nurse
- Richland, L. E., Kornell, N. ve Kao, L. S. (2009). The Pretesting Effect: Do Unsuccessful Retrieval Attempts Enhance Learning? Journal of Experimental Psychology: Applied, 15(3).
- Kornell, N., Hays, M. J. ve Bjork, R. A. (2009). Unsuccessful Retrieval Attempts Enhance Subsequent Learning. Özet: Scientific American
- Blurting'in tanımı ve uygulaması: Glasp, Save My Exams, Bedford Sixth Form, Fabric
Daha fazla çalışma tekniği videosu için kanallarımı takipte kal:
Instagram: @bilgingurek.yks
YouTube: Bilgin Gürek
TikTok: @bilgingurek_yks