ÖSYM YAZIM YANLIŞLARI
ÖSYM'nin her yıl sorduğu yazım yanlışları ve kurallar; doğru/yanlış örnekleriyle birlikte.
Türkçede yazım kuralları, özellikle YKS, TYT, AYT ve MSÜ gibi sınavlarda sıkça sorulur. Bazı kelimeler ve kurallar neredeyse her yıl öğrencilerin karşısına tuzak olarak çıkar. Bu yüzden sadece kuralı bilmek yetmez; doğru ve yanlış örnekleri birlikte görmek gerekir.
Bu yazıda, sık karıştırılan yazım kurallarını bölüm bölüm ele aldım. Her bölümde kısa açıklamalar ve örnekler yer alıyor.
Pekiştirmeli sıfatlar nasıl yazılır?
Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır.
Kural: Pekiştirmeler bitişik yazılır.
Yardımcı fiillerde yazım
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı varsa bitişik yazım görülebilir.
Kural: Yardımcı fiille kurulan birleşiklerde ses olayı varsa bitişik yazılır.
“Hane” ile kurulan kelimeler
“Hane” ile kurulan birçok birleşik kelime bitişik yazılır.
Kural: Hane, zade, zede ile kurulan kelimeler bitişik yazılır.
Ulaşım yolları
“Yol” sözcüğüyle kurulan ve ulaşım türü bildiren birleşikler ayrı yazılır.
Kural: Ulaşım türü bildiren yol’lu yapılar ayrı yazılır.
Gök cisimleri
Özel ad olan veya kalıplaşmış gök cismi adları bu biçimde yazılır.
Kural: Özel ad olan veya kalıplaşmış gök cismi adları kurallı biçimde yazılır.
Zaman ifadeleri
Zaman bildiren birçok birleşik ifade ayrı yazılır.
Kural: Zaman bildiren birçok birleşik ifade ayrı yazılır.
“Baş” ile kurulan kelimeler
“Baş” sözcüğüyle kurulan ve kalıplaşan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Ancak bazı kullanımlar ayrı yazılır.
Bitişik yazılanlar
Başöğretmen, Başyazar, Binbaşı, Elebaşı, Ustabaşı, Başbakan, Başçavuş, Başhekim
Ayrı yazılanlar
Baş belası, Baş ağrısı, Baş dönmesi
Kural: “Baş” ile kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır (anlam ayrımına dikkat).
“Ev” ile kurulan kelimeler
“Ev” sözcüğüyle kurulan bazı kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır.
Kural: “Ev” sözcüğüyle kurulan bazı birleşik kelimeler bitişik yazılır.
Not: Bu kural son yıllarda TYT ve MSÜ’de birkaç kez sorulmuştur.
“Şey” sözcüğünün yazımı
“Şey” sözcüğü daima ayrı yazılır.
Kural: “Şey” her zaman ayrı yazılır.
“Her” ile kurulan kelimeler
“Her” ile başlayan bazı kelimeler bitişik, bazıları ayrı yazılır.
Bitişik yazılanlar
Herkes, Herhangi, Herhalde
Ayrı yazılanlar
Her yer, Her zaman, Her şey, Her tür, Her türlü, Her gün
“Bir takım” ve “birtakım” farkı
“Birtakım” sözcüğü “bazı” anlamındaysa bitişik yazılır.
Örnek: Birtakım olaylar yaşandı.
“Bir takım” ifadesi sayı veya grup anlamındaysa ayrı yazılır.
Örnek: Bir takım fincan aldım.
Kural: Anlama göre yazım değişir.
Büyük harf kullanımı
Özel ad
Kurtuluş Savaşı, Lale Devri, Tanzimat Dönemi
Cins ad
Türk dili dersi, matematik öğretmeni, edebiyat kitabı
Tarih varsa gün ve ay büyük
29 Mayıs 1453 Salı günü · 28 Aralık 1982’de
Tarih verilmeyince küçük
eylülde · perşembe günü
Kısaltmalarda ek
Doğru örnekler: TDK’den, TRT’ye, kg’dan, cm’yi
Kural: Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu, küçük harfli kısaltmalarda kelimenin okunuşu esas alınır.
En klasik tuzak: de / da
Kural: Bağlaç olan de / da ayrı yazılır. Hâl eki olan -de / -da bitişik yazılır.
İkinci büyük tuzak: ki
Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır: Demek ki, Bilmem ki, Kaldı ki
Ek olan “-ki” bitişik yazılır: Dünkü, Evdeki, Masadaki
Kural: Bağlaç olan ki ayrı, ek olan -ki bitişik yazılır.
Genel özet
- Pekiştirmeler bitişik yazılır.
- Yardımcı fiillerde ses olayı varsa bitişik yazım olabilir.
- “Hane” ile kurulan kelimeler bitişik yazılır.
- Ulaşım türü bildiren “yol”lu yapılar ayrı yazılır.
- Zaman bildiren birçok ifade ayrı yazılır.
- “Baş” ile kurulan kalıplaşmış kelimeler çoğunlukla bitişik yazılır.
- “Ev” ile kurulan bazı kalıplaşmış kelimeler bitişik yazılır.
- “Şey” daima ayrı yazılır.
- “Her” ile kurulan kelimelerin bazıları bitişik, bazıları ayrıdır.
- “Birtakım” ve “bir takım” anlamına göre yazılır.
- Bağlaç olan de / da ayrı; ek olan -de / -da bitişik yazılır.
- Bağlaç olan ki ayrı; ek olan -ki bitişik yazılır.